Start-Up Greece: Πώς η Ελλάδα θα γίνει το επόμενο Start-Up Nation

Το νέο βιβλίο του Βαγγέλη Παπακωνσταντίνου «Start-Up Greece: Πως η Ελλάδα θα γίνει το επόμενο Start-Up Nation» προτείνει ένα νέο μοντέλο του επιχειρείν στο οποίο θα μπορούσε να βασιστεί η ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια

Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του Βαγγέλη Παπακωνσταντίνου «Start-Up Greece: Πως η Ελλάδα θα γίνει το επόμενο Start-Up Nation» από τις εκδόσεις Σταμούλη, που προτείνει η Ελλάδα να γίνει το επόμενο Startu-Up Nation μέσω της ενίσχυσης της νεοφυούς, καινοτόμου επιχειρηματικότητας ώστε αυτή να γίνει το επόμενο οικονομικό, και κοινωνικό, μοντέλο ανάπτυξης της χώρας.

Καθώς η Ελλάδα βγαίνει σιγά σιγά από την υπερ-δεκαετή πλέον οικονομική κρίση πολλές αναλύσεις δημοσιεύονται για τα αίτια και τις συνέπειές της, συγκριτικά λίγες όμως για το τι θα μπορούσε να γίνει από δω και πέρα. Ποιο δηλαδή θα μπορούσε να είναι το επόμενο αναπτυξιακό της μοντέλο ώστε και η χαμένη δεκαετία να ανακτηθεί και παρόμοιο ενδεχόμενο στο μέλλον να αποφευχθεί; Το βιβλίο αυτό εντάσσεται στη δεύτερη κατηγορία: Προτείνει να γίνουν οι νεοφυείς επιχειρήσεις (start-ups) το επόμενο οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο για τη χώρα. Να γίνει η Ελλάδα το επόμενο Start-Up Nation, να γίνει αυτό το νέο μας εθνικό αφήγημα σε αντικατάσταση όλων των παλαιών που έχουν πια χρεοκοπήσει. Η κατεύθυνση αυτή θεωρείται ότι ταιριάζει με τις εθνικές μας ιδιοσυγκρασίες και ιδιαιτερότητες, καθώς και ότι είναι σύμφωνη με το πνεύμα των ημερών. Ότι θα επιλύσει, άμεσα ή έμμεσα, κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα και δυσλειτουργίες δεκαετιών και ότι προσφέρει (τη μοναδική;) ελπίδα ανάπτυξης για το μέλλον.

Στο πλαίσιο αυτό αρχικά εντοπίζονται τα χαρακτηριστικά ενός Start-Up Nation και στη συνέχεια αναλύονται τόσο παθογένειες όσο και ιδιαιτερότητες της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας που αναλόγως ευνοούν ή στέκονται εμπόδια στον δρόμο της Ελλάδας προς αυτή την κατεύθυνση. Στο τελευταίο μέρος της ανάλυσης παρατίθενται συγκεκριμένες, εκτελέσιμες ενέργειες και εφαρμόσιμες λύσεις για τους τρόπους με τους οποίους κάτι τέτοιο θα μπορούσε να επιτευχθεί, πως δηλαδή η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει το επόμενο Start-up Nation.

Τελικά η πρόταση η Ελλάδα να γίνει ένα Start-Up Nation είναι αίτημα να αλλάξει η κουλτούρα του επιχειρείν στη μέση ελληνική συνείδηση και να συνειδητοποιηθεί η κρίσιμη συνεισφορά του στην ανάπτυξη του τόπου. Ενός επιχειρείν όμως με νέους, ποιοτικούς όρους. Σε πλήρη ρήξη, και διαφωνία, με την παραδοσιακή επιχειρηματικότητα που μέχρι τώρα γνωρίσαμε, μακριά από κρατικοδίαιτες επιτυχίες, αναξιοκρατικές αναθέσεις του Δημοσίου, χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των επιχειρηματιών, εσωστρέφεια και ομφαλοσκόπηση. Όλα αυτά είναι χαρακτηριστικά που ένα Start-Up Nation, η Ελλάδα του μέλλοντος, γρήγορα θ’ αφήσει πίσω της.

Το βιβλίο συμπληρώνει την ανάλυση του βιβλίου «Startups – Οδηγός επιβίωσης για νέους επιχειρηματίες» (Δ. Μαρκοπούλου/Β. Παπακωνσταντίνου) που ήδη κυκλοφορεί σε δεύτερη έκδοση επίσης από τις εκδόσεις Σταμούλη.

Η αλκυόνα, η θάλασσα, και γιατί το πρόβλημα που γνωρίζεις είναι στην ουσία ένα πρόβλημα λιγότερο

Δημοσιεύθηκε από τον Βαγγέλη Παπακωνσταντίνου στο startupper.gr, 3.3.2020

Καλέ μου startupper τις ιστορίες αυτές τις σκέφτηκα παραπάνω από 2500 χρόνια πριν. Όμως, καλώς ή κακώς, ούτε η φύση ούτε οι άνθρωποι αλλάζουν. Νομίζω επομένως ότι ακόμα και σήμερα μπορεί να σου φανούν χρήσιμες. Απλά λίγη προσαρμογή χρειάζονται στις δικές σου συνθήκες. Εννοείται ότι οποιαδήποτε ομοιότητα με συγκεκριμένα πρόσωπα είναι τυχαία και σίγουρα μη ηθελημένη. Αν όμως οι καταστάσεις που σου αφηγούμαι κάτι σου θυμίζουν, τότε θα έχω πετύχει το στόχο μου.

Αυτή την εβδομάδα θα σου εξηγήσω γιατί οι κίνδυνοι και οι εχθροί που ήδη γνωρίζεις, και λιγότερο ή περισσότερο μπορείς να ελέγξεις, είναι προτιμότεροι από το άγνωστο εκεί έξω.

~

Η αλκυόνα είναι ένα πουλί που ζει κοντά στη θάλασσα. Επειδή φοβάται τους κυνηγούς γεννάει τα αυγά της σε απόκρημνους βράχους στην ακροθαλασσιά. Μια φορά που ήταν να γεννήσει έκανε τα μικρά της σ’ ένα θαλάσσιο βράχο. Κάποια στιγμή όμως η θάλασσα φουρτούνιασε, τα κύματα ανέβηκαν στη φωλιά κι έπνιξαν τους νεοσσούς. Μόλις γύρισε η αλκυόνα σκέφτηκε: «Αλίμονο μου η δύστυχη! Φυλαγόμουν από τη στεριά και τους ανθρώπους και κατέφυγα στη θάλασσα, που αποδείχτηκε πολύ πιο άπιστη.»

~

Πολλές φορές στη ζωή, ειδικά στην Ελλάδα, γκρινιάζουμε για τα προβλήματα που μας έχουν περικυκλώσει: το Δημόσιο αρνείται να κάνει εκείνα που οφείλει να κάνει, οι τράπεζες δεν δίνουν χρήματα, οι τηλεπικοινωνίες δεν λειτουργούν, όλα τα αεροδρόμια της χώρας είναι για κλάματα. Ακόμα και έξω από τον στενό κύκλο της επιχειρηματικότητας, η παιδεία και η υγεία έχουν παραδοθεί στην τύχη τους χωρίς σκοπό και κατεύθυνση, η ασφάλεια είναι άφαντη – η λίστα θα μπορούσε να καταλάβει όλο αυτό εδώ το κείμενο.

Με αυτά στο μυαλό τους πολλοί startuppers (αλλά και ωριμότεροι επιχειρηματίες) βλέπουν το εξωτερικό σαν πανάκεια. Εκεί είναι η γη της Χαναάν, για να θυμηθούμε και την Αγία Γραφή, όπου ρέει γάλα και μέλι. Εκεί δεν υπάρχουν προβλήματα ίδρυσης και λειτουργίας των εταιρειών, το Δημόσιο είναι οργανωμένο, οι τράπεζες δίνουν φθηνό χρήμα κοκ. Αυτό που ίσως όμως δεν γίνεται αντιληπτό είναι ότι και εκεί υπάρχουν κίνδυνοι. Ούτε εκεί είναι όλα τα προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου λυμένα (επειδή, απλούστατα, ποτέ δεν μπορεί όλα να λυθούν).

Ομολογουμένως, σε Έλληνες που πρώτη φορά επιχειρούν εκτός Ελλάδας στην αρχή όλα φαίνονται παραδεισένια. Οι διαδικασίες εύκολες και προσβάσιμες, οι απαιτήσεις ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες στην Ελλάδα. Όμως αυτό είναι ότι στην ουσία μια εικονική πραγματικότητα. Τα πράγματα (ίδρυσης νέας εταιρείας, χρηματοδότησης, κλπ.) είναι εύκολα στην αρχή επειδή οι πλούσιες και πιο οργανωμένες οικονομίες από εμάς έχουν αποφασίσει να κάνουν τη ζωή εύκολη σε εισαγωγικό επίπεδο σε όλους. Χρειάζονται νέους επιχειρηματίες, και ντόπιους και ξένους, και διευκολύνουν σε αυτό. Επειδή πρόκειται κατά κανόνα για μικροποσά για τις οικονομίες αυτές, προτιμούν να ασχοληθούν μόνο επιτελικά με αυτά.

Αν όμως καταφέρει κανείς να ανέβει παραπάνω, στο επίπεδο που πραγματικά τις νοιάζει, τότε θα διαπιστώσει ότι τα πράγματα δεν είναι καθόλου λυμένα. Εκεί οι παραδοσιακές αγκυλώσεις που συνάντησε στην Ελλάδα και προσπάθησε να τις αποφύγει ορθώνονται ξαφνικά μπροστά του – συχνά μάλιστα με πολύ πιο απροκάλυπτο τρόπο. Και, επίσης, στο ίδιο πλαίσιο, όταν εκεί δημιουργείται κάποιο πρόβλημα, αυτό δεν είναι κάτι που μπορεί να λυθεί ίσως με μια (ομολογουμένως κουραστική και αποκαρδιωτική) επίσκεψη στην τοπική εφορία…

Στον παραπάνω μύθο ο Αίσωπος δεν μας λέει ότι η αλκυόνα έκανε λάθος. Ήξερε ότι οι κυνηγοί ήταν πρόβλημα για κείνη και τα μικρά της και εφάρμοσε μια έξυπνη, αλλά ριψοκίνδυνη, λύση για να τους αποφύγει. Μάλιστα μπορεί κανείς να υποθέσει ότι, αφού είχε μάθει να γεννάει σε βράχους στη θάλασσα, πιθανότατα τόσο η ίδια όσο και πολλές άλλες αλκυόνες τα είχαν καταφέρει. Το κόλπο τους έπιασε. Όμως, όταν ήρθε η ώρα του προβλήματος, όταν η θάλασσα φουρτούνιασε, το χτύπημα ήταν συντριπτικό – όλα τα παιδιά της χάθηκαν. Ίσως τελικά αν είχε φτιάξει τη φωλιά της αλλού, σε ένα απόμακρο σημείο μακριά από τους κυνηγούς αλλά όχι και πάνω από τη θάλασσα, να είχε καλύτερα αποτελέσματα. Μερικές φορές το πρόβλημα που γνωρίζει κανείς, και κάπως μπορεί να αντιμετωπίσει ή έστω να ποσοτικοποιήσει, είναι προτιμότερο από το άγνωστο.

Το ποντίκι, το λιοντάρι και τα γυρίσματα της ζωής

Δημοσιεύθηκε από τον Βαγγέλη Παπακωνσταντίνου στο startupper.gr, 9.12.2019

Καλέ μου Startupper τις ιστορίες αυτές τις σκέφτηκα παραπάνω από 2500 χρόνια πριν. Όμως, καλώς ή κακώς, ούτε η φύση ούτε οι άνθρωποι αλλάζουν. Νομίζω επομένως ότι ακόμα και σήμερα μπορεί να σου φανούν χρήσιμες. Απλά λίγη προσαρμογή χρειάζονται στις δικές σου συνθήκες. Εννοείται ότι οποιαδήποτε ομοιότητα με συγκεκριμένα πρόσωπα είναι τυχαία και σίγουρα μη ηθελημένη. Αν όμως οι καταστάσεις που σου αφηγούμαι κάτι σου θυμίζουν, τότε θα έχω πετύχει το στόχο μου.

Αυτή την εβδομάδα θα δούμε πως υλοποιείται στην πράξη το «έχει η ζωή γυρίσματα», αλλά και θα πάρεις ένα μάθημα για την ανάγκη να βγεις έξω από τα όρια της καθημερινότητάς σου και να γνωρίσεις ανθρώπους από όλες τις ομάδες και όλους τους χώρους.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Ένας ποντικός πέρασε τρέχοντας πάνω από ένα κοιμισμένο λιοντάρι. Εκείνο ξύπνησε, εκνευρισμένο τον έπιασε κι ετοιμαζόταν να τον φάει. Ο ποντικός το παρακάλεσε να μην το κάνει, λέγοντάς του πως, αν του χαρίσει τη ζωή, θα του το ξεπλήρωνε. Το λιοντάρι γέλασε υπεροπτικά και τον ρώτησε, χωρίς να περιμένει απάντηση, πως κάτι τέτοιο θα ήταν ποτέ δυνατό. Τελικά όμως τον άφησε να φύγει. Δεν πέρασε πολύς καιρός και το λιοντάρι έπεσε σε παγίδα κυνηγού. Δεμένο με σκοινί στην παγίδα, στέναζε δυνατά. Μόλις το άκουσε ο ποντικός να στενάζει έτρεξε, ροκάνιζε το σχοινί για ώρα, και τελικά κατάφερε να το απελευθερώσει.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Αν κάτι χαρακτηρίζει τη σύγχρονη ζωή σε σχέση με ό,τι γνωρίζαμε ακόμα και στο πρόσφατο παρελθόν αυτό είναι η κινητικότητα. Όλοι γύρω μας αλλάζουν συνεχώς θέσεις εργασίας, χώρες κατοικίας, ακόμα και οικογενειακή κατάσταση. Ίσως η κοινωνική κινητικότητα να είναι αποτέλεσμα της παγκοσμιοποίησης, δηλαδή της οικονομικής κινητικότητας, ίσως πάλι η ανάγκη του ανθρώπου να βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση να είναι έμφυτη και απλά τώρα να έγινε πιο εύκολη η ικανοποίησή της. Όλα αυτά δεν έχουν σημασία όμως εδώ, σημασία έχει η διαπίστωση ότι οι άνθρωποι γύρω σου συνεχώς κινούνται κοινωνικά και επαγγελματικά.

Έκανε λάθος λοιπόν το λιοντάρι που, ευρισκόμενο σε θέση ισχύος σε σχέση με το ποντίκι, του μίλησε υπεροπτικά. Μπορεί πράγματι τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή να ήταν πολύ ισχυρότερο από αυτό, όμως πολύ γρήγορα οι ρόλοι αντιστράφηκαν. Όσο και αν στο λιοντάρι εκείνη τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή φαινόταν αδιανόητο ότι τα πράγματα θα μπορούσαν ποτέ να αλλάξουν η διάψευση ήρθε γρήγορα και καθοριστικά. Τότε, το μόνο που έσωσε το λιοντάρι ήταν η μεγαλοψυχία που είχε δείξει στο παρελθόν: Αυτός είναι ακριβώς ο ιδανικός τρόπος αντιμετώπισης και από εσένα όσων νομίζεις ότι η ζωή προσωρινά έφερε «κάτω» σου, μείον την υπεροψία φυσικά.

Από την άλλη μεριά δεν μπορεί κανείς να παραγνωρίσει ότι και το ποντίκι έκανε λάθος που ξύπνησε το λιοντάρι. Ο μύθος άλλωστε με αυτό ξεκινά, είναι λάθος επομένως να μένουμε μόνο στη συμπεριφορά του λιονταριού. Στη ζωή οφείλεις να αναγνωρίσεις ότι σε κάθε χρονική στιγμή και κατάσταση υπάρχουν λιοντάρια και ποντικοί. Αν τυχόν βρεθείς για οποιονδήποτε λόγο στην λάθος μεριά της ζυγαριάς και δεν μπορείς ή δεν θέλεις να προκαλέσεις το λιοντάρι, τότε πρέπει να προσέξεις να μην το ενοχλήσεις ακόμα κι αν νομίζεις ότι κοιμάται. Αλλιώς, το μόνο που θα σε σώσει θα είναι η, τυχόν, μεγαλοψυχία του.

Από κει και πέρα, αν κάτι βγαίνει ακόμα από τον μύθο είναι η ανάγκη να είσαι πολυσυλλεκτικός στους φίλους σου ή έστω στους ανθρώπους που σε γνωρίζουν και είναι πρόθυμοι να σε στηρίξουν. Το λιοντάρι προφανώς θα κάνει παρέα κυρίως με λιοντάρια αφού και κοινά ενδιαφέροντα έχουν και στο κυνήγι βοηθά το ένα το άλλο, όμως να που και ένας ποντικός φάνηκε χρήσιμος. Το ίδιο φυσικά ισχύει και από τη μεριά του ποντικού, είναι καλό να έχει κανείς ισχυρούς φίλους. Συχνά η καθημερινότητα φαίνεται να περιορίζει τους κοινωνικούς σου κύκλους τόσο για λόγους λειτουργικούς όσο και για λόγους κοινωνικής ευκολίας – πιο εύκολα πίνεις καφέ με ανθρώπους οι οποίοι καταλαβαίνουν ακριβώς το αντικείμενό σου. Έτσι όμως αυτό-παγιδεύεσαι, κλεισμένος στην μικρο-κοινότητα των Startuppers ή σε οποιαδήποτε άλλη αντίστοιχη.

Οφείλεις επομένως, τόσο στον εαυτό σου όσο και στο Startup σου, να βγεις εκεί έξω και να ανοίξεις τους ορίζοντές σου – ποτέ δεν ξέρεις αν κάτι εκ πρώτης όψεως εντελώς άσχετο με σένα δεν μπορεί τελικά να σου φανεί όχι μόνο χρήσιμο αλλά και να αλλάξει τη ζωή σου.

Μόχλευση ή στόχευση; Περιοδικό Startupper MAG

Δημοσιεύθηκε από τον Βαγγέλη Παπακωνσταντίνου στο STARTUPPER MAG, Το Βήμα της Κυριακής, 27.10.2019

Ένα από τα θετικά των χρηματοδοτικών εργαλείων που είναι διαθέσιμα στα ελληνικά startups σήμερα (αναφέρομαι κυρίως στα Equifund funds, αλλά και στα υπόλοιπα VCs που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα σήμερα) είναι ότι δεν προσπαθούν να κατευθύνουν τους startuppers προς την μια ή την άλλη κατεύθυνση. Δηλαδή, δεν ξεκινούν έχοντας στο μυαλό τους συγκεκριμένους τομείς που επιθυμούν να επενδύσουν, αποκλείοντας έτσι όλους τους άλλους, αλλά διατηρούν ανοιχτό τον ορίζοντά τους σε κάθε πρόταση που θα έρθει στο γραφείο τους. Μόχλευση, επομένως, της αγοράς μέσω των χρηματοδοτικών εργαλείων και όχι στόχευση προς ένα μόνο είδος καινοτομίας ή επενδύσεων.

Δύο εντελώς διαφορετικοί τρόποι σκέψης κρύβονται πίσω από κάθε μέθοδο επένδυσης. Στην περίπτωση της στόχευσης κάποιοι θεωρούν πως γνωρίζουν το καλό και σωστό για μια κοινωνία και επιδιώκουν να την κατευθύνουν προς τα κει. Δεν έχει σημασία ποιοι είναι αυτοί οι κάποιοι (αν δηλαδή είναι οι καλύτεροι ειδικοί της υφηλίου ή όχι) ή πως έφτασαν στην απόφασή τους (κλεισμένοι στο γραφείο τους ή μετά από ευρύτατη διαβούλευση). Το γεγονός παραμένει ότι με τον έναν ή τον άλλον τρόπο μια άνωθεν δύναμη θεωρεί ότι γνωρίζει ή έστω ότι εντόπισε τι είναι καλό για μια οικονομία και διαθέτει δημόσια χρήματα για να το επιτύχει. Πατερναλισμός, με άλλα λόγια. Στην ίδια λογική εντάσσονται, αργότερα, οι «εθνικοί πρωταθλητές», οι «κλειστές αγορές» και όλα τα αντίστοιχα προστατευτικά μέτρα – η σκέψη είναι ότι, αφού εντοπίστηκε το καλό, πρέπει εκτός από την προώθησή του να προστατεύονται κάθε φορά και τα κεκτημένα.

Στον αντίποδα βρίσκεται η μόχλευση. Σε αυτή την περίπτωση κανείς δεν θεωρεί ότι κατέχει την αλήθεια. Τα χρηματοδοτικά εργαλεία είναι ανοιχτά σε οποιονδήποτε μπορεί να πείσει, ανεξαρτήτως σε ποιον τομέα δραστηριοποιείται. Σε όλους δίνεται η ίδια ακριβώς ευκαιρία να τα καταφέρουν, χωρίς δεύτερες σκέψεις αν το αποτέλεσμα της προσπάθειάς τους «αξίζει τον κόπο» ή εντάσσεται καλύτερα ή χειρότερα σε εθνικές πολιτικές.

Προφανώς και οι δύο απόψεις έχουν μειονεκτήματα. Για την στόχευση αναφέρονται παραπάνω, η μόχλευση διακινδυνεύει την κατασπατάληση εθνικών πόρων, που δεν περισσεύουν, κυνηγώντας χίμαιρες. ‘Η, πιο πρακτικά, τη δημιουργία μιας «φούσκας» εντός της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας, μέσα στην οποία εργοδότες και εργαζόμενοι παραμένουν αποκομμένοι από τις πραγματικές συνθήκες γύρω τους.

Αν όμως έπρεπε να διαλέξει κανείς, όπως για παράδειγμα οφείλει να κάνει όποτε νέα χρηματοδοτικά εργαλεία δημιουργούνται, τότε για μένα η μόχλευση έχει το αναμφισβήτητο προβάδισμα. Όχι μόνο για τον λόγο ότι η τεχνολογία εξελίσσεται με τρόπους που ακόμα και ειδικοί αδυνατούν να προβλέψουν. Ούτε επειδή η προσπάθεια για «εθνικούς πρωταθλητές» ακόμα και σε μεγάλες χώρες (Γαλλία, Γερμανία, Αγγλία) απέτυχε. Κυρίως, για τον τρόπο σκέψης πίσω της: Κανείς, ούτε άτομο ούτε ομάδα, δεν κατέχει την μόνη αλήθεια, κατ’ αποκλεισμό όλων των άλλων. Κάθε φορά που καλούμαστε να επιλέξουμε, η ελευθερία οφείλει να υπερτερεί του προστατευτισμού και της καθοδήγησης.