Ο αχάριστος startupper, ή γιατί οι συνεργάτες σου είναι το πολυτιμότερο κομμάτι της επιχείρησής σου

Δημοσιεύθηκε στο startupper.gr, 22.09.2020

Καλέ μου startupper τις ιστορίες αυτές τις σκέφτηκα παραπάνω από 2500 χρόνια πριν. Όμως, καλώς ή κακώς ούτε η φύση ούτε οι άνθρωποι αλλάζουν. Νομίζω επομένως ότι ακόμα και σήμερα μπορεί να σου φανούν χρήσιμες. Απλά λίγη προσαρμογή χρειάζονται στις δικές σου συνθήκες. Εννοείται ότι οποιαδήποτε ομοιότητα με συγκεκριμένα πρόσωπα είναι τυχαία και σίγουρα μη ηθελημένη. Αν όμως οι καταστάσεις που σου αφηγούμαι κάτι σου θυμίζουν, τότε θα έχω πετύχει το στόχο μου.

Σήμερα θα σου πω μια ιστορία για τον αχάριστο startupper – ή, στην καλύτερη γι αυτόν περίπτωση, για τον startupper που δεν εκτίμησε σωστά ποιο είναι το πολυτιμότερο κομμάτι της επιχείρησής του:

~

Ένα ελάφι προσπαθώντας να ξεφύγει από τους κυνηγούς του κρύφτηκε μέσα σ’ ένα αμπέλι. Μόλις εκείνοι το έχασαν και προχώρησαν το ελάφι νόμισε ότι ξέφυγε από τον κίνδυνο, χάρηκε και ανακουφισμένο άρχισε να τρώει τα κληματόφυλλα που βρίσκονταν μπροστά του. Έκανε όμως φασαρία καθώς έτρωγε, το άκουσαν οι κυνηγοί, γύρισαν πίσω, αυτή τη φορά το είδαν και με τα βέλη τους το σκότωσαν.

~

Η επιχείρηση, ένα startup δηλαδή, είναι σύνολο πραγμάτων. Αν εδώ κάναμε νομική ανάλυση θα αναφέραμε ότι η εταιρεία για το νόμο είναι «ένωση προσώπων για την επίτευξη κοινού σκοπού». Αν κάναμε οικονομική ανάλυση θα μιλούσαμε για το σύνολο υλικών και ανθρώπινων πόρων για την επίτευξη οικονομικού αποτελέσματος. Σε κάθε περίπτωση όμως αυτό που πρέπει να τονιστεί είναι ότι μια επιχείρηση είναι σύνολο χρημάτων, πραγμάτων και ανθρώπων – και καθένα από αυτά τα μέρη είναι εξίσου σημαντικό με τα υπόλοιπα.

Αν αυτό ίσως σε κάποια είδη παραδοσιακής επιχειρηματικότητας χρειάζεται περαιτέρω τεκμηρίωση, στην περίπτωση των startups πρέπει να θεωρείται αυτονόητη παραδοχή. Οι νεοφυείς επιχειρήσεις μπορεί να μην έχουν συνήθως σπουδαία έξοδα ίδρυσης («εταιρείες του ενός Ευρώ») και λειτουργίας (μερικά laptop σ’ ένα δωμάτιο), όμως η επιτυχία τους στηρίζεται στους ανθρώπους τους. Επειδή το αντικείμενό τους είναι καινοτόμο και εξωστρεφές/εξαγωγικό, η επιτυχία τους στηρίζεται στην εξεύρεση συνεργατών ικανών να κινηθούν, και να επιτύχουν, σε αντίστοιχα, παγκοσμίως ανταγωνιστικά, περιβάλλοντα.

Στην ουσία, επομένως, οι συνεργάτες των startups είναι το πραγματικό τους κεφάλαιο.

Έχοντας, ελπίζω, συμφωνήσει στα παραπάνω (αν πάντως έχει μείνει ίχνος αμφιβολίας μπορεί κανείς να παρατηρήσει πως φροντίζουν το προσωπικό τους οι παγκόσμιοι τεχνολογικοί κολοσσοί), ας δούμε τώρα το λάθος που έκανε το ελάφι.

Μια επιχείρηση αργά ή γρήγορα θα αντιμετωπίσει κρίσεις. Κρίσεις οικονομικές, όταν τα χρήματα θα τελειώνουν και επενδυτής δεν θα φαίνεται στον ορίζοντα. Κρίσεις υπαρξιακές, όταν το αρχικό προϊόν ή υπηρεσία τελικά διαπιστωθεί ότι χρειάζεται επανασχεδιασμό – ή και αντικατάσταση. Κρίσεις προσωπικότητας, όταν ίσως η αρχική ομάδα των ιδρυτών κλονιστεί και χρειαστούν αλλαγές.

Σε όλα αυτά τα στάδια εκείνο που θα προστατεύσει τη νεοφυή επιχείρηση είναι το προσωπικό της, οι συνεργάτες της. Εκείνοι θα παρουσιαστούν στους επενδυτές, ώστε να πεισθούν ότι υπάρχει ομάδα ικανή να ανταπεξέλθει στις προκλήσεις. Εκείνοι θα στηρίξουν τον επανακαθορισμό και τη διόρθωση της πορείας της επιχείρησης. Εκείνοι θα αποτελέσουν τη συγκολλητική ουσία της επιχείρησης, αν τυχόν κάποιοι ιδρυτές αποφασίσουν να εγκαταλείψουν την κοινή προσπάθεια.

Όταν όμως η κρίση περάσει, τότε τι; Τι γίνεται τότε;

Η λάθος επιλογή είναι η διοίκηση του startup να κάνει ό,τι έκανε το ελάφι. Ανακουφισμένη, να αρχίσει να κάνει περικοπές, να φέρεται άσχημα, να κάνει αντικαταστάσεις και άλλους εργοδοτικούς πειραματισμούς ώστε να μεγιστοποιήσει τα κέρδη της. Ή, να ξεχάσει υποσχέσεις για μετοχές, συμμετοχή στα κέρδη, συμμετοχή στην διοίκηση της εταιρείας ή ό,τι άλλο πιθανώς είχε τάξει τότε που η επιχείρηση χαροπάλευε.

Αυτό ακριβώς έκανε το ελάφι: Άρχισε να τρώει τα κοντινά του φύλλα, αφού του φάνηκαν νόστιμα, εύκολα και ένιωθε νικητής από τη δοκιμασία με τους κυνηγούς.

Όμως ο κίνδυνος δεν είχε περάσει. Οι κυνηγοί έφυγαν αλλά δεν πήγαν μακριά. Επέστρεψαν, και χωρίς την κάλυψη των φύλλων διέκριναν το ελάφι και το σκότωσαν. Το ίδιο ακριβώς κινδυνεύει να πάθει και ο αχάριστος, ή έστω ο απρόσεκτος, startupper: Να αποδυναμώσει την ομάδα μόλις νιώσει κάπως ισχυρός με αποτέλεσμα στην επόμενη δυσκολία έχοντας απομείνει μόνος του πια να μην καταφέρει να ανταπεξέλθει.

Η αλκυόνα, η θάλασσα, και γιατί το πρόβλημα που γνωρίζεις είναι στην ουσία ένα πρόβλημα λιγότερο

Δημοσιεύθηκε από τον Βαγγέλη Παπακωνσταντίνου στο startupper.gr, 3.3.2020

Καλέ μου startupper τις ιστορίες αυτές τις σκέφτηκα παραπάνω από 2500 χρόνια πριν. Όμως, καλώς ή κακώς, ούτε η φύση ούτε οι άνθρωποι αλλάζουν. Νομίζω επομένως ότι ακόμα και σήμερα μπορεί να σου φανούν χρήσιμες. Απλά λίγη προσαρμογή χρειάζονται στις δικές σου συνθήκες. Εννοείται ότι οποιαδήποτε ομοιότητα με συγκεκριμένα πρόσωπα είναι τυχαία και σίγουρα μη ηθελημένη. Αν όμως οι καταστάσεις που σου αφηγούμαι κάτι σου θυμίζουν, τότε θα έχω πετύχει το στόχο μου.

Αυτή την εβδομάδα θα σου εξηγήσω γιατί οι κίνδυνοι και οι εχθροί που ήδη γνωρίζεις, και λιγότερο ή περισσότερο μπορείς να ελέγξεις, είναι προτιμότεροι από το άγνωστο εκεί έξω.

~

Η αλκυόνα είναι ένα πουλί που ζει κοντά στη θάλασσα. Επειδή φοβάται τους κυνηγούς γεννάει τα αυγά της σε απόκρημνους βράχους στην ακροθαλασσιά. Μια φορά που ήταν να γεννήσει έκανε τα μικρά της σ’ ένα θαλάσσιο βράχο. Κάποια στιγμή όμως η θάλασσα φουρτούνιασε, τα κύματα ανέβηκαν στη φωλιά κι έπνιξαν τους νεοσσούς. Μόλις γύρισε η αλκυόνα σκέφτηκε: «Αλίμονο μου η δύστυχη! Φυλαγόμουν από τη στεριά και τους ανθρώπους και κατέφυγα στη θάλασσα, που αποδείχτηκε πολύ πιο άπιστη.»

~

Πολλές φορές στη ζωή, ειδικά στην Ελλάδα, γκρινιάζουμε για τα προβλήματα που μας έχουν περικυκλώσει: το Δημόσιο αρνείται να κάνει εκείνα που οφείλει να κάνει, οι τράπεζες δεν δίνουν χρήματα, οι τηλεπικοινωνίες δεν λειτουργούν, όλα τα αεροδρόμια της χώρας είναι για κλάματα. Ακόμα και έξω από τον στενό κύκλο της επιχειρηματικότητας, η παιδεία και η υγεία έχουν παραδοθεί στην τύχη τους χωρίς σκοπό και κατεύθυνση, η ασφάλεια είναι άφαντη – η λίστα θα μπορούσε να καταλάβει όλο αυτό εδώ το κείμενο.

Με αυτά στο μυαλό τους πολλοί startuppers (αλλά και ωριμότεροι επιχειρηματίες) βλέπουν το εξωτερικό σαν πανάκεια. Εκεί είναι η γη της Χαναάν, για να θυμηθούμε και την Αγία Γραφή, όπου ρέει γάλα και μέλι. Εκεί δεν υπάρχουν προβλήματα ίδρυσης και λειτουργίας των εταιρειών, το Δημόσιο είναι οργανωμένο, οι τράπεζες δίνουν φθηνό χρήμα κοκ. Αυτό που ίσως όμως δεν γίνεται αντιληπτό είναι ότι και εκεί υπάρχουν κίνδυνοι. Ούτε εκεί είναι όλα τα προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου λυμένα (επειδή, απλούστατα, ποτέ δεν μπορεί όλα να λυθούν).

Ομολογουμένως, σε Έλληνες που πρώτη φορά επιχειρούν εκτός Ελλάδας στην αρχή όλα φαίνονται παραδεισένια. Οι διαδικασίες εύκολες και προσβάσιμες, οι απαιτήσεις ελάχιστες σε σχέση με τις αντίστοιχες στην Ελλάδα. Όμως αυτό είναι ότι στην ουσία μια εικονική πραγματικότητα. Τα πράγματα (ίδρυσης νέας εταιρείας, χρηματοδότησης, κλπ.) είναι εύκολα στην αρχή επειδή οι πλούσιες και πιο οργανωμένες οικονομίες από εμάς έχουν αποφασίσει να κάνουν τη ζωή εύκολη σε εισαγωγικό επίπεδο σε όλους. Χρειάζονται νέους επιχειρηματίες, και ντόπιους και ξένους, και διευκολύνουν σε αυτό. Επειδή πρόκειται κατά κανόνα για μικροποσά για τις οικονομίες αυτές, προτιμούν να ασχοληθούν μόνο επιτελικά με αυτά.

Αν όμως καταφέρει κανείς να ανέβει παραπάνω, στο επίπεδο που πραγματικά τις νοιάζει, τότε θα διαπιστώσει ότι τα πράγματα δεν είναι καθόλου λυμένα. Εκεί οι παραδοσιακές αγκυλώσεις που συνάντησε στην Ελλάδα και προσπάθησε να τις αποφύγει ορθώνονται ξαφνικά μπροστά του – συχνά μάλιστα με πολύ πιο απροκάλυπτο τρόπο. Και, επίσης, στο ίδιο πλαίσιο, όταν εκεί δημιουργείται κάποιο πρόβλημα, αυτό δεν είναι κάτι που μπορεί να λυθεί ίσως με μια (ομολογουμένως κουραστική και αποκαρδιωτική) επίσκεψη στην τοπική εφορία…

Στον παραπάνω μύθο ο Αίσωπος δεν μας λέει ότι η αλκυόνα έκανε λάθος. Ήξερε ότι οι κυνηγοί ήταν πρόβλημα για κείνη και τα μικρά της και εφάρμοσε μια έξυπνη, αλλά ριψοκίνδυνη, λύση για να τους αποφύγει. Μάλιστα μπορεί κανείς να υποθέσει ότι, αφού είχε μάθει να γεννάει σε βράχους στη θάλασσα, πιθανότατα τόσο η ίδια όσο και πολλές άλλες αλκυόνες τα είχαν καταφέρει. Το κόλπο τους έπιασε. Όμως, όταν ήρθε η ώρα του προβλήματος, όταν η θάλασσα φουρτούνιασε, το χτύπημα ήταν συντριπτικό – όλα τα παιδιά της χάθηκαν. Ίσως τελικά αν είχε φτιάξει τη φωλιά της αλλού, σε ένα απόμακρο σημείο μακριά από τους κυνηγούς αλλά όχι και πάνω από τη θάλασσα, να είχε καλύτερα αποτελέσματα. Μερικές φορές το πρόβλημα που γνωρίζει κανείς, και κάπως μπορεί να αντιμετωπίσει ή έστω να ποσοτικοποιήσει, είναι προτιμότερο από το άγνωστο.

Το ποντίκι, το λιοντάρι και τα γυρίσματα της ζωής

Δημοσιεύθηκε από τον Βαγγέλη Παπακωνσταντίνου στο startupper.gr, 9.12.2019

Καλέ μου Startupper τις ιστορίες αυτές τις σκέφτηκα παραπάνω από 2500 χρόνια πριν. Όμως, καλώς ή κακώς, ούτε η φύση ούτε οι άνθρωποι αλλάζουν. Νομίζω επομένως ότι ακόμα και σήμερα μπορεί να σου φανούν χρήσιμες. Απλά λίγη προσαρμογή χρειάζονται στις δικές σου συνθήκες. Εννοείται ότι οποιαδήποτε ομοιότητα με συγκεκριμένα πρόσωπα είναι τυχαία και σίγουρα μη ηθελημένη. Αν όμως οι καταστάσεις που σου αφηγούμαι κάτι σου θυμίζουν, τότε θα έχω πετύχει το στόχο μου.

Αυτή την εβδομάδα θα δούμε πως υλοποιείται στην πράξη το «έχει η ζωή γυρίσματα», αλλά και θα πάρεις ένα μάθημα για την ανάγκη να βγεις έξω από τα όρια της καθημερινότητάς σου και να γνωρίσεις ανθρώπους από όλες τις ομάδες και όλους τους χώρους.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Ένας ποντικός πέρασε τρέχοντας πάνω από ένα κοιμισμένο λιοντάρι. Εκείνο ξύπνησε, εκνευρισμένο τον έπιασε κι ετοιμαζόταν να τον φάει. Ο ποντικός το παρακάλεσε να μην το κάνει, λέγοντάς του πως, αν του χαρίσει τη ζωή, θα του το ξεπλήρωνε. Το λιοντάρι γέλασε υπεροπτικά και τον ρώτησε, χωρίς να περιμένει απάντηση, πως κάτι τέτοιο θα ήταν ποτέ δυνατό. Τελικά όμως τον άφησε να φύγει. Δεν πέρασε πολύς καιρός και το λιοντάρι έπεσε σε παγίδα κυνηγού. Δεμένο με σκοινί στην παγίδα, στέναζε δυνατά. Μόλις το άκουσε ο ποντικός να στενάζει έτρεξε, ροκάνιζε το σχοινί για ώρα, και τελικά κατάφερε να το απελευθερώσει.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Αν κάτι χαρακτηρίζει τη σύγχρονη ζωή σε σχέση με ό,τι γνωρίζαμε ακόμα και στο πρόσφατο παρελθόν αυτό είναι η κινητικότητα. Όλοι γύρω μας αλλάζουν συνεχώς θέσεις εργασίας, χώρες κατοικίας, ακόμα και οικογενειακή κατάσταση. Ίσως η κοινωνική κινητικότητα να είναι αποτέλεσμα της παγκοσμιοποίησης, δηλαδή της οικονομικής κινητικότητας, ίσως πάλι η ανάγκη του ανθρώπου να βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση να είναι έμφυτη και απλά τώρα να έγινε πιο εύκολη η ικανοποίησή της. Όλα αυτά δεν έχουν σημασία όμως εδώ, σημασία έχει η διαπίστωση ότι οι άνθρωποι γύρω σου συνεχώς κινούνται κοινωνικά και επαγγελματικά.

Έκανε λάθος λοιπόν το λιοντάρι που, ευρισκόμενο σε θέση ισχύος σε σχέση με το ποντίκι, του μίλησε υπεροπτικά. Μπορεί πράγματι τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή να ήταν πολύ ισχυρότερο από αυτό, όμως πολύ γρήγορα οι ρόλοι αντιστράφηκαν. Όσο και αν στο λιοντάρι εκείνη τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή φαινόταν αδιανόητο ότι τα πράγματα θα μπορούσαν ποτέ να αλλάξουν η διάψευση ήρθε γρήγορα και καθοριστικά. Τότε, το μόνο που έσωσε το λιοντάρι ήταν η μεγαλοψυχία που είχε δείξει στο παρελθόν: Αυτός είναι ακριβώς ο ιδανικός τρόπος αντιμετώπισης και από εσένα όσων νομίζεις ότι η ζωή προσωρινά έφερε «κάτω» σου, μείον την υπεροψία φυσικά.

Από την άλλη μεριά δεν μπορεί κανείς να παραγνωρίσει ότι και το ποντίκι έκανε λάθος που ξύπνησε το λιοντάρι. Ο μύθος άλλωστε με αυτό ξεκινά, είναι λάθος επομένως να μένουμε μόνο στη συμπεριφορά του λιονταριού. Στη ζωή οφείλεις να αναγνωρίσεις ότι σε κάθε χρονική στιγμή και κατάσταση υπάρχουν λιοντάρια και ποντικοί. Αν τυχόν βρεθείς για οποιονδήποτε λόγο στην λάθος μεριά της ζυγαριάς και δεν μπορείς ή δεν θέλεις να προκαλέσεις το λιοντάρι, τότε πρέπει να προσέξεις να μην το ενοχλήσεις ακόμα κι αν νομίζεις ότι κοιμάται. Αλλιώς, το μόνο που θα σε σώσει θα είναι η, τυχόν, μεγαλοψυχία του.

Από κει και πέρα, αν κάτι βγαίνει ακόμα από τον μύθο είναι η ανάγκη να είσαι πολυσυλλεκτικός στους φίλους σου ή έστω στους ανθρώπους που σε γνωρίζουν και είναι πρόθυμοι να σε στηρίξουν. Το λιοντάρι προφανώς θα κάνει παρέα κυρίως με λιοντάρια αφού και κοινά ενδιαφέροντα έχουν και στο κυνήγι βοηθά το ένα το άλλο, όμως να που και ένας ποντικός φάνηκε χρήσιμος. Το ίδιο φυσικά ισχύει και από τη μεριά του ποντικού, είναι καλό να έχει κανείς ισχυρούς φίλους. Συχνά η καθημερινότητα φαίνεται να περιορίζει τους κοινωνικούς σου κύκλους τόσο για λόγους λειτουργικούς όσο και για λόγους κοινωνικής ευκολίας – πιο εύκολα πίνεις καφέ με ανθρώπους οι οποίοι καταλαβαίνουν ακριβώς το αντικείμενό σου. Έτσι όμως αυτό-παγιδεύεσαι, κλεισμένος στην μικρο-κοινότητα των Startuppers ή σε οποιαδήποτε άλλη αντίστοιχη.

Οφείλεις επομένως, τόσο στον εαυτό σου όσο και στο Startup σου, να βγεις εκεί έξω και να ανοίξεις τους ορίζοντές σου – ποτέ δεν ξέρεις αν κάτι εκ πρώτης όψεως εντελώς άσχετο με σένα δεν μπορεί τελικά να σου φανεί όχι μόνο χρήσιμο αλλά και να αλλάξει τη ζωή σου.