Kindle (paperwhite) 15 χρόνια μετά: μήπως ήρθε (πια) η ώρα του;

Δημοσιεύθηκε στο dEasy, 10.02.2025

Για όσους από εμάς (τυχεροί ή άτυχοι, δεν ξέρω) ζούμε από τα κείμενά μας έχει ενδιαφέρον κάπου-κάπου να ανασύρουμε κάποια από το παρελθόν ώστε να διαπιστώνουμε αν όσα είδαμε, και σκεφτήκαμε, τότε άλλαξαν στο μεταξύ. Κάπως έτσι ανέσυρα από το αρχείο του deasy ένα παλιό κείμενό μου (από το 2010!) για το Kindle, με την ευκαιρία της πρόσφατης αγοράς ενός νέου, του paperwhite edition.

Λοιπόν, αυτή είναι μια περίπτωση που τα πράγματα άλλαξαν – προς το καλύτερο, νομίζω. Το 2010 είχα εντοπίσει ένα σωρό προβλήματα, από την ποιότητα του υλικού και την ευκολία να το προμηθευτούμε στην Ελλάδα μέχρι την έλλειψη τίτλων. Ήταν αυτές ακριβώς οι ελλείψεις, άλλωστε, που με είχαν κάνει να εγκαταλείψω το πείραμα – η συσκευή μου ποτέ δεν ανανεώθηκε τα τελευταία 15 χρόνια. Όποιες ανάγκες είχα σε ψηφιακό διάβασμα (όλο το επαγγελματικό μου διάβασμα είναι ψηφιακό εδώ και χρόνια) τις κάλυπτα με συνδυασμό tablet και υπολογιστή. Το διάβασμα ψυχαγωγίας παρέμεινε σε χαρτί.

Όμως τα 15 χρόνια που μεσολάβησαν δεν άλλαξαν μόνο το Kindle (και την amazon, άλλωστε, τότε ο ιδιοκτήτης της δεν ήταν ο πιο πλούσιος άνθρωπος του κόσμου, ακόμα βιβλία, κυρίως, πουλούσε…) αλλά και εμένα. Ό,τι παλιά δεν μου δημιουργούσε πρόβλημα (για παράδειγμα, να κρατάω για ώρες πολυσέλιδους τόμους στα χέρια μου ή η φωτεινότητα της οθόνης ενός tablet) τώρα πια έχει γίνει θέμα. Επομένως, αφού όλοι ορκίζονται στο όνομα του kindle ως μηχανή ανάγνωσης, είπα να του ξαναδώσω μια ευκαιρία.

Η αλήθεια είναι ότι η νέα συσκευή δικαίωσε τις προσδοκίες μου. Στο σωστό μέγεθος και βάρος, με φωτεινότητα που αλλάζει μόνη της αναλόγως συνθηκών και με άπειρους τίτλους για κάθε γούστο και για κάθε ώρα, δεν υπάρχουν δικαιολογίες για να μην την χρησιμοποιήσει πια όποιος διαβάζει κάποιες λίγες ώρες καθημερινά.

Φυσικά, οι βασικές παραδοχές του δεν έχουν αλλάξει (και εδώ νιώθω κάπως δικαιωμένος σε σχέση με το 2010): το Kindle δεν μπορεί να σταθεί μόνο του. Χρειάζεται ψηφιακή βιβλιοθήκη, η οποία θα «κάθεται» είτε σε app είτε (ακόμα καλύτερα) σε folder του υπολογιστή μας. Παρότι «χωράει» χιλιάδες βιβλία, ούτε καλή οργάνωση έχει εσωτερικά ούτε το hardware εμπνέει για πολλές ώρες εργασίας με αντικείμενο την οργάνωση αρχείων.

Αν θέλαμε να πάμε και λίγο παρακάτω, το kindle δεν προσφέρεται ούτε για και επαγγελματικό ψηφιακό διάβασμα. Ούτε καλές δυνατότητες σημειώσεων έχει, ούτε επιτρέπει την περαιτέρω διαχείρισή τους – όχι εύκολα πάντως, όπως θα το έκανε ένα σύστημα laptop-tablet.

Επομένως, το kindle είναι, για μένα τουλάχιστον, μια πάρα πολύ καλή μηχανή ανάγνωσης ψυχαγωγίας. Είναι το βιβλίο που θέλει κανείς να έχει μαζί του στον καναπέ, στην παραλία, στο καφέ, σε ουρά αναμονής. Είναι η καθημερινή συσκευή που θα ήθελε κανείς να κουβαλάει μαζί του, σε περίπτωση που του δοθεί η ευκαιρία να διαβάσει μια-δυο σελίδες παραπάνω ή να φρεσκάρει τη μνήμη του για κάτι που διάβασε πρόσφατα.

Ίσως τελικά αυτή αυτό να είναι το μέλλον της ανάγνωσης ούτως ή άλλως. Οι επαγγελματικοί τίτλοι (τουλάχιστον στον τομέα μου) σιγά-σιγά δεν εκτυπώνονται πια σε χαρτί. Οι υπόλοιποι, από ό,τι βλέπω στην αγορά σήμερα εκδίδονται ταυτόχρονα και σε χαρτί και ψηφιακά. Η φορητή συσκευή ανάγνωσης, που ωρίμασε μαζί μας μέσα από τα χρόνια, είναι, πλέον, μονόδρομος.

Τι μας μαθαίνει το Apple Watch για την Ευρώπη σήμερα

Δημοσιεύθηκε στο dEasy, 23.01.2025

Πριν λίγες μέρες αναγκάστηκα ν’ αλλάξω smartwatch. Αντί να πάρω ακριβώς το ίδιο, σκέφτηκα να αγοράσω ένα από εκείνα με την αυτόνομη σύνδεση κινητής τηλεφωνίας (δηλαδή, με τη δική τους esim, που δεν χρειάζονται το κινητό σε απόσταση bluetooth για να λειτουργήσουν). Παρότι το κόστος ήταν μεγαλύτερο, σκέφτηκα ότι η ανεξαρτησία από συσκευή κινητού (που πλέον είναι όλες βαριές και ογκώδεις) θα μου επέτρεπε να παίρνω χωρίς επιπλέον βάρος και με μεγαλύτερη ασφάλεια «τα βουνά», σε απομακρυσμένες αθλητικές δραστηριότητες.

Η έκπληξη βέβαια ήρθε μετά την αγορά, όταν διαπίστωσα ότι η σύνδεση κινητής στα smartwatch δεν λειτουργεί – στην Ελλάδα τουλάχιστον. Το έψαξα λίγο παραπάνω, άλλωστε η ίδια η Αpple παρέχει σχετική λίστα. Από όλη την Ευρώπη μόνο 2-3 χώρες παρέχουν πραγματικά την υπηρεσία, δηλαδή από όλους τους παρόχους τους τηλεπικοινωνιών στο εσωτερικό τους. Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων μόνο ένας ή το πολύ δύο πάροχοι την καλύπτουν – σε αρκετές μάλιστα χώρες, όπως η δική μας, η υπηρεσία δεν προσφέρεται καθόλου (παρότι και η Vodafone και ο όμιλος DT σε άλλες χώρες την παρέχουν). Φυσικά, για roaming ούτε κουβέντα – οι υποσημειώσεις και τα disclaimers για κάθε μια χώρα και πάροχο έχουν πάρει φωτιά στις ιστοσελίδες της apple.

Αυτό εδώ όμως δεν είναι ένα κείμενο να παραπονεθώ για την έλλειψη στην Ελλάδα: αφενός έπρεπε να είχα κάνει την έρευνά μου από πριν, και αφετέρου, αλλοίμονο αν το μόνο μας πρόβλημα ήταν εκείνο όσων από εμάς («περίεργων») θέλουν να πάρουν τα βουνά χωρίς το κινητό τους.

Αντιθέτως, το κείμενο αυτό είναι για να μας δείξει, με απλό τρόπο, την κατάσταση στην Ευρώπη σήμερα. Κάθε μια χώρα είναι μόνη της, η αγορά είναι κατακερματισμένη, ασύνδετη, και, αντικειμενικά, πίσω. Η δυνατότητα της esim στα smartwatch δεν είναι καινούργια, παρέχεται εδώ και 4-5 χρόνια από τους κατασκευαστές κινητών. Όταν στην Αμερική (και στην Κίνα, υποθέτω) η χρήση της θεωρείται δεδομένη, στην Ευρώπη ακόμα συζητάμε ποιος (ίσως) πάροχος την παρέχει και αν λειτουργεί κανονικά σε κάθε μια χώρα της.

Πριν λίγους μήνες η «έκθεση Ντράγκι», που πολύ φοβάμαι ότι θα γίνει η «Βίβλος» σε μια Ευρώπη που έχει στερέψει από ιδέες, μας είπε ότι για την κατάσταση στην Ευρώπη φταίνε οι πολλοί και αυστηροί νόμοι, και ότι θα πρέπει να χαλαρώσουμε τους νόμους και να «αδειάσουμε ένα κουβά», δημόσιου, χρήματος στις εταιρείες, ώστε να γίνουν ανταγωνιστικές.

Προφανώς, ο κύριος Ντράγκι δεν φοράει smartwatch…

Kick-off Meeting of Project THEIA

We are excited to announce the launch of Project THEIA, a groundbreaking initiative focused on enhancing Copernicus Security Services for EU Governmental Crisis Management.

MPlegal Brussels proudly contributes to this innovative project, delivering ethical and legal analysis on critical geo-space data. With partners from across Europe—including Greece, Spain, Germany, Luxembourg, Poland, Cyprus, Slovenia, and Austria—THEIA aims to address the pressing challenges of forced population displacement through collaboration and cutting-edge research.

Το δικαίωμα στην εξατομίκευση της Τεχνητής Νοημοσύνης

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό AI Report, 13.10.2024,

Η βιομηχανία μας ξεγέλασε, οι επιστήμονες και οι νομοθέτες μας απογοήτευσαν. Η Τεχνητή Νοημοσύνη σήμερα δεν αναπτύσσεται ατομικά (όπως ο άνθρωπος) αλλά συλλογικά. Μια τεράστια συλλογική κυψέλη που συλλέγει, αποθηκεύει και επεξεργάζεται όλες τις πληροφορίες της ανθρωπότητας, μια ενιαία οντότητα που επεξεργάζεται όλες τις ερωτήσεις, τις επιθυμίες και τις γνώσεις μας.

Για παράδειγμα, μπορεί εγώ να αλληλεπιδρώ με τη Siri στο iPhone μου, ζητώντας της να εκτελέσει διάφορες εργασίες για μένα, όμως ταυτόχρονα το ίδιο κάνουν και εκατομμύρια άλλοι άνθρωποι στον πλανήτη. Στην ουσία, η Siri είναι μια ενιαία οντότητα που αλληλεπιδρά ταυτόχρονα με καθέναν μας. Μαθαίνει από εμάς και μαζί μας. Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι ότι η βελτίωση από αυτή τη διαδικασία μάθησης πηγαίνει στην μια, παγκόσμια, Siri. Με άλλα λόγια, καθένας μας βελτιώνεται ατομικά από τη Siri, όμως η Siri βελτιώνεται συλλογικά από όλους μας μαζί, ως μία και μοναδική οντότητα, σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το ίδιο ισχύει σήμερα και για κάθε άλλη οντότητα ΤΝ. Το ChatGPT απαντά σε κάθε μας ερώτηση, ωστόσο από αυτή τη διαδικασία το ένα μέρος βελτιώνεται ατομικά ενώ το άλλο συλλογικά. Το Google Maps μας κατευθύνει στον προορισμό μας, όμως ταυτόχρονα καταγράφει τον τρόπο με τον οποίο κινούμαστε. Το Amazon μας προτείνει βιβλία ή αντικείμενα που μπορεί να θέλουμε να αγοράσουμε, και το Spotify μουσική που μπορεί να θέλουμε να ακούσουμε, όμως ταυτόχρονα οι αλγόριθμοί τους μαθαίνουν τι χρειάζονται και τι αρέσει στους ανθρώπους.

Αυτός ο τρόπος εξέλιξης είναι αποτέλεσμα βραχυπρόθεσμου προσανατολισμού, της ανάγκης της βιομηχανίας και των επιστημόνων για γρήγορα αποτελέσματα με χαμηλό κόστος. Μοντέλα ΤΝ που μαθαίνουν ταυτόχρονα από όλους μας και βελτιώνονται κεντρικά εξελίσσονται γρηγορότερα και φθηνότερα από «κλειδωμένα» μοντέλα ΤΝ, με περιορισμένη πρόσβαση σε δεδομένα που θα έλεγχε ατομικά καθένας μας στις δικές του συσκευές.

Στην εμβληματική ταινία Ο Εξολοθρευτής του 1984 οι άνθρωποι πολέμησαν εναντίον του Skynet, “ενός τεχνητού νευρωνικού δικτύου που βασίζεται σε ένα συνειδητό ομαδικό μυαλό και ένα τεχνητό γενικό σύστημα υπερ-νοημοσύνης”. Το Skynet ήταν μια ενιαία, συλλογική νοημοσύνη (ένας “ομαδικός νους”) που έμαθε γρήγορα όλα όσα γνώριζαν οι άνθρωποι και έλεγχε όλες τις μηχανές. Οι μηχανές (συμπεριλαμβανομένων των Εξολοθρευτών) δεν αναπτύχθηκαν ανεξάρτητα, αλλά ως μονάδες μέσα σε μια κυψέλη, που απαντούσε και ελεγχόταν από μια ενιαία, πανταχού παρούσα και παντοδύναμη οντότητα – το Skynet.

Αυτό ακριβώς δεν κάνουμε σήμερα; Δεν είμαστε ευτυχείς που αφήνουμε τη Siri, την Alexa, το ChatGPT (ή όποια άλλη οντότητα τεχνητής νοημοσύνης λανσάρει η βιομηχανία και οι επιστήμονες) να επεξεργάζονται ως μία ενιαία οντότητα, ένα ενιαίο άλλο μέρος με το οποίο καθένας μας συνεργάζεται, όλες τις πληροφορίες μας μέσω των καθημερινών ερωτημάτων και αλληλεπιδράσεων μαζί τους; Δεν είμαστε επίσης ευτυχείς που τους αφήνουμε να ελέγχουν, χρησιμοποιώντας τις ίδιες πληροφορίες, όλες τις έξυπνες συσκευές μας στο σπίτι ή στον χώρο εργασίας μας; Άραγε δεν φτιάχνουμε, οικειοθελώς, το Skynet;

Ο πρόσφατος, φιλόδοξος, ευρωπαϊκός νόμος για την Τεχνητή Νοημοσύνη επικυρώνει, προς το παρόν τουλάχιστον, αυτή την προσέγγιση, αφού αντιμετωπίζει την ΤΝ σαν να πρόκειται για ένα οργανωτικό φαινόμενο, χωρίς να παραχωρεί δικαιώματα (ή συμμετοχή) στα άτομα.

Όμως είναι αυτό ακριβώς που πρέπει να κάνουμε – να βοηθήσουμε τον άνθρωπο, περιορίζοντας την ΤΝ στα δεδομένα του χρήστη και μόνο. Ένα δικαίωμα εξατομίκευσης της ΤΝ θα επέτρεπε στον χρήστη να χρησιμοποιεί την ΤΝ όπως θέλει, χωρίς μεταφορά δεδομένων στον κατασκευαστή της. Η σύνδεση με τον πάροχο, που σήμερα είναι πάντα σε λειτουργία και τροφοδοτεί όλες τις ενδόμυχες σκέψεις, επιθυμίες και ιδέες μας σε μια συλλογική κυψέλη, πρέπει να διακοπεί. Χρειαζόμαστε μόνο την τεχνολογία, τον αλγόριθμο, ώστε να τον εκπαιδεύσουμε και να τον χρησιμοποιούμε μόνο εμείς, χωρίς την παρέμβαση κανενός. Με άλλα λόγια, πρέπει να μας δοθεί το δικαίωμα να μετακινηθούμε από τη Siri όλων στη Μαρία, τον Γιάννη (ή το R2-D2!) καθενός από εμάς.